AĞLATAN MAKALE

25.05.2006

21. yüzyıl Türkiye'sinde bir Mayıs sabahı, gazetede dürüstlük hakkında bir makale okurken ağlayacağım hiç aklıma gelmezdi... Ama ağladım...

15 Mayıs sabahı Cumhuriyet'te, Erdal Atabek'in “2000'Lİ YILLARDA” köşesindeki “Dürüstlük, Sevgili Çocuğum” başlıklı yazıya takıldı gözüm. Tam da o gün -artık ne yazık ki herkes için bu kadar da kolayca söylenemeyen- “dürüstlük timsali” bir dostu, Av. Derviş Parlak'ı uğurlayacaktık. Yazıyı okudukça, sanki Derviş'in oğluna bıraktığı bir veda mesajını okuyormuşum gibi geldi bana... Bu kadar beklenmedik bir anda gideceğini bilseydi ve bir şey yazsaydı sanki o da bunları söylerdi...

Bir nedeni buydu ağlamamın.

İkincisi daha genel. Öyle bir değerler karmaşası içinde ki toplum, “dürüstlük” ile “enayilik” özdeşleşmiş, “ağızdan dolma tüfek” misali yarım yırtık edinilen bilgilerle “piyasa”ya çıkmış çoluk çocuk ahkâm kesiyor, ortalık herşeyin “uzman”ı ile dolu, “bizim kuşak”tan bile görüşlerini “esnetmiş”, kafası karışık kuşaklara “kuyrukçuluk” yapabilenlere rastlamak hiç imkânsız değil, dürüstlük mürüstlük, ilkeli olmak, etik davranmak, bu gibi kavramlardan söz etmek artık “demode”.

“-Ama çok başarılı satıyor kendini yani, bunu kabul et!” Peki edeyim.
“-Fakat helal olsun adamlara, güzel dolduruşa getirdiler etrafı, hem de acayip para kazandılar, bunu kabul et!” Pekala. Siz öyle istedikten sonra...

Böyle bir kesitte sen Erdal Atabek kalk, dürüstlüğün bilimsel ve etik tanımını bu kadar güzel yap. “Özdeğer, özsaygı ve özgüven” ilişkisini koy ortaya. “Özgüven temelsiz bir böbürlenme değildir”, “Temelsiz bir böbürlenme, değersizliğini örtmeye yarayan bir özgüven taklididir” de! “Ahlaksal zeka” de, “dürüstlük bu ahlaksal zekanın birinci ilkesidir” de. İşte bir de buna ağladım. İnsan olmanın bu kadar temel bir gereği, yeniden açıklanmak durumunda... Bunu yapan Atabek de çok incelikli davranmak zorunda hissetmiş kendini ve harika bir içerik çıkarmış ortaya... Öyle “kritik” bir konu ki en ufak bir hamaset kaldıracak lüksü yok. Bunu da okuyup etkilenmezse kişi, bir daha öldür allah “dürüstlük”ten söz edilmeyecek gibi halimiz...

Cumhuriyet web sitesinden ücretli üyelik ile okutuyor içeriği hâlâ biliyorsunuz. Atabek'in sitesinde de henüz bu yazı yok (Bence lütfen konulsun oraya da). Yazıyı aşağıda okuyabilirsiniz. Bunun bir “hukuk ihlali” sayılmaması için de şimdi gazeteden ve Sayın Atabek'ten izin isteyeceğim! “Dürüstlük” konusundaki bir içeriğin ücretsiz ve izinsiz okunmasına karşı çıkılacağını sanmamakla birlikte... Neme lazım. Ben önlemimi alayım yine de.

Avniye Tansuğ



2000'Lİ YILLARDA
ERDAL ATABEK

Dürüstlük, Sevgili Çocuğum...

Dürüstlük insan ahlakının temelidir.

Ama dürüstlük nedir?

Yalan söylememek, kimseyi aldatmamak, kendi çıkarı için başkalarını kandırmamak, olduğundan başka türlü görünmemek dürüst olmak için yeterli midir?

Değildir sevgili çocuğum.

Çağımızda bunlar da kalmadı elbette, ama dürüstlük bunlardan çok daha fazla, bunlardan çok daha başka bir şeydir.

Dürüst olmak, gerçekleri kabul etmektir. Dürüst olmak, her şey ve herkes için aynı ilkeleri geçerli kılmaktır. Dürüst olmak, her zaman ve her koşulda doğru bildiğinin yanında olmaktır. Bunlardan ötürü de dürüst olmak çok zor bir şeydir.

Dürüst olmak en başta cesur olmayı gerektirir.

Cesur olamadan dürüst olamazsın.

Yalnız kalmayı göze alamazsan dürüst olamazsın.

Çıkarlarından yoksun kalmayı göze alamazsan dürüst olamazsın.

Dürüst olmak, bedeli çok ağır bir erdemdir.

Ama zaten bütün bunlardan ötürü de çok değerlidir.

O zaman insan neden dürüst olmanın peşinde koşsun ki?

Böylesine ağır bir yükü kim sırtlanmak ister?

Söze bakarsan herkes dürüst olduğunu söyler. Rahatça ve kolayca.

Ama biraz onların yakınlarında durur, nelerden çıkar sağladığına bakarsan görürsün ki gerçekte dürüst değillerdir.

Her çıkar, ekonomik çıkar değildir sevgili çocuğum.

Duygusal çıkarlar vardır, kendi üstünlüğünü kabul ettirmeye dayalı çıkarlar vardır.

Çok çeşitli çıkarlar vardır.

İnsanı baştan çıkaran da her çeşitten çıkardır.

İşte, insanı dürüst olmaktan uzaklaştıranlar bunlardır.

İnsan önce kendine karşı dürüst olmaktan vazgeçer.

Sonra da buna uygun kılıflar hazırlar.

“Koşullar” der, “'Böyle yapmak gerekiyordu” der, “Sen işin içyüzünü bilmiyorsun” der, daha sıkışırsa karşısındakini suçlar, tehdit eder, saldırır.

Ama ne yaparsa yapsın, dürüst değildir.

Gerçekleri kabul etmeye yanaşamaz.

Bir yıl önce “ahlaksal zekâ” konusunda bir yazı yazmıştım.

Ahlakın bir zekâ biçimi olduğunu belirmiştim ki doğrudur.

Dürüstlük de bu ahlaksal zekânın birinci ilkesidir.

Ama bak, dürüstlük insana neleri sağlar?

Öncelikle, dürüstlük özdeğer yaratır. Kendine değer vermeyi öğrenirsin.

Özdeğer kendine saygı duymayı yaratır, özsaygın olur.

Özdeğer ile özsaygı da özgüveni yaratır.

Özgüveni olmayanlara dikkatle bakarsan görürsün ki özsaygıları ve özdeğerleri ya eksiktir ya da yoktur.

Özgüven, temelsiz bir böbürlenme değildir.

Temelsiz bir böbürlenme, değersizliğini örtmeye yarayan bir özgüven taklididir.

Özgüven, gerektiği zaman ortaya çıkan büyük bir güçtür.

Ama işte özgüven de baba parasıyla, dayı desteğiyle oluşmaz.

Özgüven senin bileğinin hakkıyla kazanacağın bir erdemdir.

Özgüven, dürüstlüğünün sana armağanıdır.

Dürüstlük sevgili çocuğum, yaşamının temel taşı olursa kazanırsın.

Hakkın olanı kazanırsın ki çok değerlidir.

Doğru olanı kazanırsın ki başını hep dik tutmanı sağlar.

Kendini kazanırsın ki en büyük kazancındır.

Geri yanı sana kendiliğinden gelir.

Doğru yerde durana doğru şeyler gelir.

Yaşamanın güzelliği bundan başka nedir ki?

Kaynak: Cumhuriyet Gazetesi, 15 Mayıs 2006


e-mail:erdalatak@gmail.com
erdalatak@superonline.com
www.erdalatabek.com