Havza Birlikleri

ÇEKÜL Vakfı’nın Kendini Koruyan Kentler projesinin ardından hayata geçirdiği havza birlikleri, havzalardaki küçüklü büyüklü yerleşmelerin, ortak doğal ve kültürel özellikler çerçevesinde bir araya gelerek kalkınma için güç birliği yapmasını öngörüyor. Havza birliklerinin amacı; doğal ve kültürel birikimler konusunda yerel inisiyatiflerin ve yerel yönetimlerin harekete geçmesini sağlamak, belirlenen öncelikler doğrultusunda ‘süreklilik’ ve yeni ‘dayanışma’ ortamları yaratılarak planlama ve koordinasyonu gerçekleştirmek, havzaya özgü değerleri ve gelenekleri ekonomiye kazandırmak, doğal-tarihsel-kültürel değerlerin korunmasına bağlı kalkınma modelini tüm havzaya yaymak olarak özetlenebilir. 

ÇEKÜL Vakfı’nın halen sürdürdüğü havza boyutundaki çalışmalar ilk olarak Antalya’nın Akseki-İbradı yöresinde başlatıldı. Yine Antalya’nın Elmalı-Kaş-Finike Havzası’nda bir dizi çalışma gerçekleştirildi. Bu deneyimler ışığında Küçük Menderes Havzası Koruma Birliği hayata geçirildi. Kasım 2000’de havza boyutunda doğal ve kültürel varlıkların envanterini çıkarmak ve bu verilere dayanarak bütüncül bir koruma ve geliştirme projesi oluşturmak amacıyla, İzmir Valiliği, yerel belediyeler, Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi, Orman Bölge Başmüdürlüğü ile işbirlikleri yapıldı. Çalışmalar Birgi’de bulunan ÇEKÜL Çevre ve Kültür Evi merkez alınarak, Ödemiş, Birgi, Beydağ, Kiraz, Tire, Konaklı, Bademli, Ovakent, Bozdağ, Gölcük, Selçuk ve Şirince yerleşmelerinde sürdürüldü.

Kelkit Havzası Kalkınma Birliği Erzincan, Giresun, Gümüşhane, Sivas ve Tokat valilikleri, 16 ilçe ve bağlı belediyeler, Sivas Cumhuriyet ve Tokat Gaziosmanpaşa Üniversiteleri ile yerel sivil toplum örgütleri, ÇEKÜL Vakfı’nın önderliğinde bir araya gelerek 2003 yılında kuruldu. Gazi Osmanpaşa ve Cumhuriyet Üniversitelerinin katkılarıyla havza kaynaklarının ayrıntılı araştırılmasının ardından ekonomi, kültür, orman, tarım, eğitim, sağlık, turizm alanlarında somut sonuçlara ulaşan projeler gerçekleştirildi. Güneydoğu Anadolu Kültürel Miras ve Turizm Kalkınma Birliği 2003 yılında, GAP Bölgesel Kalkınma İdaresi ile birlikte, liderliğini ÇEKÜL Vakfı’nın üstlendiği bir konsorsiyum bünyesinde yönetilen bir program hayata geçirdi. Avrupa Birliği fonlarıyla hayata geçen 30 kadar kültürel miras projesinin uygulanması ve yönetilmesinde yerel ortaklara destek verildi.

2006 yılında Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak’ı kapsayan Güneydoğu Anadolu Kültürel Miras ve Turizm Kalkınma Birliği kuruldu. Uşak, Aydın, Denizli illerini içine alan Büyük Menderes Havzası Çevre Koruma Birliği Şubat 2008’de; Kocaeli, Sakarya, Bolu, Düzce, Karabük, Kastamonu, Zonguldak ve Bartın’ı kapsayan Batı Karadeniz Kalkınma Birliği (BAKAB) ise 2009’un ilk aylarında havza birlikleri arasına katıldılar.